Нийгэм | Боловсрол | Татах.мн | Уул уурхай | Орон нутаг
Мэдээ
Зүрхний өвчин
2010 оны 7 сарын 22
Тодорхойлолт:

Зүрхний өвчин гэдэг нь зүрхний хэвийн үйл ажиллагаанд аливаа эмгэг үүсэхийг хэлнэ. Зүрхний өвчний маш олон хэлбэрүүд байдаг. Үүнд:
•    Согтууруулах ундааны хордлого
•    Артерийн
•    Төрөлхийн зүрхний өвчин
•    Зүрхний шок
•    Зүрхний шигдээс
•    Зүрхний дутагдал
•    Зүрхний хавдар
•    Архаг ангина

Зүрх судасны эмгэг

Шалтгаан, тохиолдол, эрсдэлийн хүчин зүйлс
  
Зүрх судасны эмгэг үүсэх хамгийн түгээмэл шалтгааны нэг нь зүрхний булчинд цус дамжуулагч артерийн судас нарийсах эсвэл бөглөрөх явдал юм. Зарим зүрх судасны эмгэг нь төрөлхийн байдаг (төрөлхийн зүрх судасны эмгэг).

Бусад шалтгаанд:
•    Зүрхний хэмнэл хэвийн бус байх
•    Зүрхний хавхлагын үйл ажиллагаа хэвийн бус байх
•    Цусны даралт ихсэх
•    Ямар нэгэн халдвар, хортой бодисоос үүдэх зүрхний цохилт удаашрах

Тодорхойлолт
Зүрхний шигдээс нь зүрхний цусан хангамж хаагдсанаар зүрхэнд хангалттай хүчил төрөгч хүрэхгүй тохиолдолд үүсдэг. Үүнээс үүдэн зүрхний булчин ажиллагаагүй болох эсвэл тэр чигтээ гэмтдэг байна.

Шинж тэмдэг
Цээжээр өвдөх нь зүрхний шигдээсийн гол шинж тэмдэг. Өвчин зөвхөн биеийн тань нэг хэсэгт мэдрэгдэх эсвэл цээжнээс гар, мөр, хүзүү, шүд, эрүү, гэдэс орчим нуруу руу шилжиж өвдөнө.
Өвчин хурц эсвэл зөөлөн байна.
•    Цээж давчдах
•    Хоолны шингэц муудах
•    Цээж хүндрэх
•    Даралт ихсэх    гэх зэрэг шинж тэмдэг мэдрэгдэнэ.
Өвчин ихэнхдээ 20-с илүү минут үргэлжлэх бөгөөд энэ тохиолдолд тайван амраад нитроглицерин уух хэрэгтэй. Гэхдээ энэ эм нь зүрхний шигдээсийн өвчлөлийг бүрэн намдаадаггүй.  Өвчин түр намжих боловч дахин эхэлж болзошгүй.

Зүрхний шигдээсийн бусад шинж тэмдэгүүд:
•    Уурлах
•    Ханиалгах
•    Ухаан балартах
•    Толгой яльгүй өвдөх, эргэх
•    Зүрхний цохилт олшрох
•    Амьсгал давчдах
•    Маш ихээр хөлрөх

Зарим хүмүүсийн (чихрийн шижин өвчтэй настай хүмүүс, эмэгтэйчүүд) цээж бараг өвддөггүй байна. Эсвэл хэвийн бус шинж тэмдэг (амьсгал давчдах, ядрах, сульдах) мэдэрдэг аж. “Чимээгүй зүрхний шигдээс” гэдэг нь ямарваа шинж тэмдэг илрэхгүй зүрхний шигдээс үүсэх юм.

Шалтгаан, эрсдэл
Ихэнх зүрхний шигдээс нь артерийн судасыг бөглөдөг цусны бүлэнгээс үүсдэг байна. Зүрхний артерийн судас нь зүрхэнд цус, хүчилтөрөгч дамжуулах үүрэгтэй аж. Хэрэв цусны эргэлт зогсвол зүрх хүчил төрөгчийн дутагдалд орон төдийгүй эсүүд нь үхдэг байна.

Артерин судасны хананд хлотерин болон эсээс тогтсон хөгц үүсдэг байна. Зүрхний шигдээс нь дараах зүйлсээс үүсэх боломжтой. Үүнд:

•    Хөгцийн үүсэл удаан байх зүрхний артерийн судасны ханыг бараг бөглөдөг байна. Зүрхний шигдээс нь хангалттай хүчил төрөгч бүхий цус уг ханаар дамжиж чадахгүй байхад үүсдэг. Энэ нь ихэвчлэн дасгал хийж байхад үүсдэг.

•    Уг хөгц нь өөрөө завсартай цоорхойтой байдаг аж. Уг завсар, цоорхойд цусны ялтас очиж наалдсанаас үүдэн цусны бүлэн үүсдэг байна. Зүрхний шигдээс нь уг цусны бүлэн зүрхэнд очих хүчил төрөгчөөр баялаг цусыг хааснаас үүсдэг.
Заримдаа гэнэтийн их стресс зүрхний шигдээсийг үүсгэдэг.

Зүрхний шигдээс болон зүрхний артерийн судасны эмгэгт нөлөөлөх эрдэлийн хүчин зүйлс:
•    Насжилт (65-аас дээш)
•    Эрэгтэй
•    Чихрийн шижин
•    Гэр бүлийн гишүүдээс зүрхний артерийн судасны эмгэгээр өвчилж байсан (генийн болон удамшлын хүчин зүйл)
•    Цусны даралт ихсэх
•    Тамхи татах
•    Хоол хүнсэндээ хэт их өөх тос хэрэглэх
•    Хлостерины түвшин хэвийн хэмжээнд бус байх
•    Бөөрний ужиг өвчин

Оношлогоо, эмчилгээ
Зүрхний шигдээстэй бол эмнэлэгт хандах хэрэгтэй. Хэрэв зүрхний шигдээсийн шинж тэмдэг илэрвэл яаралтай эмнэлгийн тусламж авах хэрэгтэй. Өөрөө эмнэлэгт явж очих гэсний хэрэггүй. Бүү хойшлуул, учир нь зүрхний шигдээсийн эрт үед гэнэтийн үхэлд хүрэх өндөр эрсдэл бий.

Мэргэжлийн хүмүүс таньд үзлэг хийж цээжийг тань чагнана. Эмч магадгүй таны уушиг, зүрх хүнгэнэх эсвэл бусад хэвийн бус авиаг сонсож болох юм.

Таны судасны цохилт өндөр байж болно. Цусны даралт хэвийн, их, бага байж болно. Зүрхний шинжилгээнд:

Эмчилгээ
Та зүрхний бичлэг хийлгэх хэрэгтэй. Ингэснээр мэргэжлийн хүмүүс таны зүрхний цохилт ямар байгааг мэдэж авах боломжтой болно. Зүрхний жигд бус цохилт нь зүрхний шигдээсийн эхний хэдэн цагт үхэлд хүргэх гол шалтгаан болдог. Зүрхний жигд бус цохилтыг эм болон электрон төхөөрөмжөөр эмчилж болно.

Мэргэжилтэнгүүд хэдийн таны цусны хүчилтөрөгчийг амархан дамжуулах төдийгүй зүрх ачаалалтай ажиллахгүй аж.

Судасны шугам (IV)-г таны венийн судсанд суулгаж өгнө. Уг  судасны шугамаар эм болон шингэн дамжина. Таньд давсагандаа гуурс суулгах шаардлага гарч магадгүй. Ингэснээр эмч таны хэр хэмжээний шингэн гадагшлуулж байна гэдгийг хянах боломжтой болно.

Ангиопласти болон стент суулгах
Ангиопласти-г яаралтай үед зүрхний шигдээсийн зарим тохиолдолд артерийн судасыг нээх зорилгоор хийдэг. Үүнийг эмнэлэгт ирсэнээс хойш 90 минутын дотор эсвэл зүрхний шигдээс эхэлсэнээс хойш 12 цагаас хэтрэхгүй тавих хэрэгтэй.

Ангиопласти-г зүрхний цусан хангамжийг судасны нарийсалт, бөглөрөлтийг нээхэд ашигладаг.

Зүрхний артерийн судасны стент гэдэг нь зүрхний артерийг судасыг дотроос нь тэлдэг жижиг метал гуурс юм. Стентийг ихэнхдээ Ангиопластийг суулгасаны дараа тавьдаг. Энэ нь артерийн судас дахин хаагдахаас сэргийлдэг. Эмтэй стент нь дотроо эм агуулсан байдаг бөгөөд артерийн судас хаагдахаас мөн сэргийлдэг байна.

Тромболитикийн эмчилгээ (бүлэн устгах эм)
Зүрхний бичлэгийн үр дүнгээс хамааран зарим өвчтөнд бүлэн задлагч эм өгдөг. Уг эмийг өвчтөн анх цээжний өвдөлт мэдэрсэнээс хойш 3 цагийн дотор өгвөл хамгийн сайн. Үүнийг Тромболитикийн эмчилгээ гэж нэрлэдэг. Уг эмийг эхлээд судасны шугамаар дамжуулан хийдэг. Цус шингэх эмийг дараа нь цусны бүлэн дахин үүсэхээс сэргийлж ууж болно.

Тромболитикийн эмчилгээ нь дараах хүмүүст  тохирохгүй
•    Толгой дотуур цус алдалттай
•    Хавдар, цусны судасны гажиг хөгжил гэх мэт тархины эмгэгтэй
•    Сүүлийн 3 сарын хугцаанд (түүнээс урт хугацаанд ) тархиндаа цохиулж байсан
•    Сүүлийн 3 сарын хугацаанд тархиндаа гэмтэл авсан.

Тромболитикийн эмчилгээ жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд төдийгүй доорх хүмүүст маш аюултай.  Үүнд:
•    Камадин гэх мэт цус шингэлэгч хэрэглэж байсан
•    Сүүлийн гурван долоо хоногийн дотор хүнд мэс ажилбар хийлгэсэн, гэмтэл авсан.
•    Сүүлийн 2-4 долоо хоногт дотуур цус алдсан
•    Ходоодны шархтай
•    Цусны даралт хэт ихэсдэг хүмүүс багтана.

Зүрхний шигдээсийн бусад эм
Зүрхний шигдээсийг эмчлэх, сэргийлэх маш олон төрлийн эмийг хэрэглэдэг. Нитроглицерин нь цээжний өвчин багасгадаг. Мөн өвчин намдаах хүчтэй эмүүд хэрэглэж болно.

Ялтсан эсэн эмнүүд нь бүлэн үүсэхээс сэргийлдэг. Аснирин нь ялтсан эсэн эм юм. Өөр нэгэн эм нь  клоидогрел юм (Плавикс). Эмчээс эдгээр эмнүүдийн алийг нь уухаа асуугаарай. Эдгээр эмнүүдийн аль нэгийг уухаа болихоосоо өмнө заавал эмнэлгийн мэргжлийн хүмүүсээс зөвлөгөөг аваарай.

•    Зүрхний шигдээсийн эхний нэг жилд аснирин, клонидогрелийн хоёуланг нь өдөр бүр ууж болно. Үүний дараа эмнэлгийн мэргэжилтэн зөвхөн аснирин өгч магадгүй. Хэрэв та зүрхний шигдээсийн дараа ангионпасти  , зүрхний стент суулгуулсан бол клонидогрелийн асниринтай хавсарч жилээс илүү хугацаагаар уух хэрэгтэй.

Зүрхний шигдээсийн үед эсвэл дараа нь ууж болох бусад эмнүүд:

•    Бета хоригч (метопрол, атенол, пронанол гэх) нь зүрхний ачаалал, цусны даралтын бууруулахад дэмжлэг үзүүлдэг.

•    ACE хоригч (раминрил, лизинонрил, сиалинрил, канторил) нь зүрхний дутагдал, цусны даралт ихсэхээс сэргийлдэг.

•    Тос бууруулагч эм. Ялангуяа статин (Ловастатин, правастатин, симвастатин, аторвастатин, розувастатин гэх мэт) нь хлостерины түвшинг бууруулж, хөгц нэмэгдэхээс сэргийлдэг аж. Эдгээр эм дахин зүрхний шигдээс үүсэх, амь насаа алдах эрсдэлийг бууруулдаг.

Зүрхний артерийн судас залгах мэс ажилбар зүрхний ангиографи нь зүрхний артерийн маш олон судасыг ноцтой өвчлүүлэх, зүрхний гол зүүн артерийн судасыг нарийсгах боломжтой. Энэ тохиолдолд зүрхний эмч нар яаралтай зүрхний артерийн судас залгах мэс ажилбар хийлгэхийг зөвлөдөг. Үүнийг мөн “Зүрх нээх мэс ажилбар” гэж нэрлэдэг.  Мэс ажилбарын таны биеийн аль нэг хэсгээс венийн эсвэл артерийн судас аван бөглөрсөн зүрхний артерийн судасыг залгахад хэрэглэх замаар хийдэг ажээ.

Хүндрэл
•    Зүрхний шок
•    Зүрхний дутагдал
•    Зүрхний эдийн өргөсөл гэмтэх, үүнээс үүдэн зүрх хагарах
•    Зүрхний хавхлаг эсвэл хоёр талын хоорондох хана гэмтэх
•    Зүрхний салст бүрхүүл үрэвсэх
•    Зүрхний цохилт жигд бус болох
•    Уушгинд цусны бүлэн үүсэх
•    Тархинд цусны бүлэн үүсэх
•    Эмийн эмчилгээ гаж нөлөө гарах


Сэргийлэлт
Зүрхний шигдээсээс сэргийлэх

•    Цусны даралт, цусан дахь сахарын хэмжээ, хлостериныг хянах

•    Тамхи татахгүй байх

•    Өдөх 1-2 хундага архи эсвэл дарс уух. Архийг зохистой хэмжээгээр уух нь зүрх судасны өвчний эрсдэлийг бууруулдаг. Гэхдээ их хэмжээгээр уух нь сайнаасаа илүү муу нөлөөтэй.

•    Жимс ногоогоор баялаг өөх, тос багатай хоол хүнс идэх, амьтны гаралтай өөх тосыг багасгах

•    7 хоногт 2 удаа загасны мах идэх. Шарсан загаснаас жигнэсэн, ил галд шарсан загас илүү сайн. Хайруулан таваг зарим хэрэгцээтэй бодисыг устгадаг талтай.

•    Өдөр тутмын эсвэл 7 хоногт хэд хэдэн удаа дасгал хөдөлгөөн хийх. Алхах нь маш сайн дадлага болдог. Дасгал хөдөлгөөн хийж эхлэхээсээ өмнө эмчээс зөвлөгөө аваарай.

•    Илүүдэл жинтэй бол жингээ хас.

Хэрэв таньд зүрх судасны өвчний нэг болон түүнээс дээш эрсдэлийн хүчин зүйл байгаа бол зүрхний шигдээсээс сэргийлэх аснирин ууж болох эсэх талаар эмчээсээ зөвлөгөө аваарай.

Аснирин (өдөрт 75мг-325мг) болон клонидогрелийг зүрх судасны өвчний өндөр эрсдэлтэй эмэгтэйчүүдэд бичиж өгдөг. Шинэ зааварчилгаагаар гормон солих эмчилгээг санал болгохоо больсон бөгөөд витамин Е, С, анти оксидант, фолийн хүчил зэрэг нь зүрх судасны өвчнөөс сэргийлдэг аж.

Аснирины эмчилгээ 65-аас дээш насны эмэгтэйчүүдэд зүрхний шигдээс саажилтаас сэргийлж зөвлөдөг. Гэсэн хэдий ч энэ эмчилгээг зөвхөн цусны даралт хэвийн хүнд зөвлөдөг бөгөөд гаж нөлөө гарах эрсдэлтэй байдаг. 65-аас доош насны эмэгтэйчүүдэд зүрхний шигдээсээс сэргийлэхийн тулд тогтмол аснирин уухыг зөвшөөрдөггүй.

Зүрхний шигдээсийн дараа  үргэлжлүүлэх эмчилгээ хийлгэх нь 2 дахь удаагаа зүрхний шигдээс болох эрсдэлийг бууруулдаг.

Ихэнхдээ зүрх судасны нөхөн сэргээх хөтөлбөрийн хэвийн амьдралын хэв маягт аажмаар эргэн оруулахын тулд зөвлөдөг. Тогтмол дасгал хөдөлгөөн хийж, зохистой хооллон, бичиж өгсөн эмийн жорыг баримтлах хэрэгтэй.
                                                                                                     

У.Алимаа
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Холбоотой мэдээ
Мэдэхэд илүүдэхгүй
Мэдэхэд илүүдэхгүй
Сонин хачин

Сэтгэгдлийг ачааллаж байна ...